http://www.bananews.ir/
Back شما اینجا هستید: خانه معماری و شهرسازی ساخت و ساز

ساخت و ساز

 آخرین اخبار مرتبط با ساخت و ساز، تراکم، شهرداری،گودبرداری،کیفیت ساخت،بافت فرسوده، طرح تفصیلی، تسهیلات ساخت ، مصالح نوین، قوانین ساخت ، بلند مرتبه سازی، انبوه سازی، معضلات ساخت وساز و ... در این بخش ارائه می شود.

شهرداری قد نکشید

http://www.bananews.ir/با توجه به کاهش ساخت و سازهای بلندمرتبه و رکود مسکن، شهرداری تهران در نیمه اول سال ۱۳۹۵ با کاهش ۱۲ درصدی بودجه حاصل از صدور پروانه های ساختمانی مواجه بود.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir در سال ۱۳۹۵ رکود مسکن، شوک ثانویه را به درآمدهای مالیه شهرداری تهران وارد کرد؛ زیرا پیش بینی می شد تغییر کاربری و عوارض مازاد تراکم بتواند نیمی از بودجه ۱۷ هزار و ۸۸۰ میلیارد تومانی شهرداری را پوشش دهد اما کل درآمد شهرداری در نیمه اول سال جاری از ۷۲۰۰ میلیارد تومان فراتر نرفت و همچنین درآمد حاصل از واگذاری تراکم، عملا ۱۲ درصد کمتر از سالهای قبل بود.

وزیر راه و شهرسازی که همواره انتقادات تندی به نحوه مدیریت کلانشهر تهران دارد، اتکا به درآمد ناپایدار تراکم را نوعی "فروش حق نفس کشیدن" می داند. او با اشاره به بودجه‌ی شهرداری تهران تاکید کرد: بودجه سال ۱۳۹۶ شهرداری تهران که توسط شورای شهر به تصویب رسید حدود ۱۸ هزار میلییارد تومان است که در آن نوشته شده درآمد حاصل از محل فروش تراکم ۸ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان. با این وضع اگر شما ضابطه قرص و محکمی برای تک بنا بگذارید، چه نتیجه ای می‌گیرید؟

به گفته آخوندی، پایه بسیار قرص و محکم زندگی مدرن، حاکمیت قانون و نظارت عمومی بر اجرای قانون است. یعنی کسی جرأت نمی کند در زندگی مدرن از قانون تخطی کند ولی وقتی در یک شهر این‌طور قانون فروخته می‌شود در این بستر هرچه ضابطه هم بگذارید دردی را دوا نمی‌کند. به همین دلیل لازم است مقداری از تک بنا به ساختار محیطی برگردیم که این اتفاقات در آن رخ می‌دهد.

گفته می شود ۲۷۵ بنای بیش از ۱۱ طبقه در معابر ۶ تا ۱۲ متر پایتخت ساخته شده است. براساس مصوبات کمیسیون ماده ۵ حدفاصل سال‌های ۸۸ تا ۹۴ بیشترین تعداد مصوبات این کمیسیون به ترتیب مربوط به مناطق یک با ۶۳ مورد، ۶ با ۲۵ مورد، ۳ با ۲۴ مورد و ۲ با ۱۴ مورد بوده که حجم زیادی از بناهای بلندمرتبه را به خود اختصاص می‌دهد.

در حالی که گفته می شود تهران با معضلی به نام بلندمرتبه‌سازی ‌های فاقد مطالعه بخصوص در یک دهه اخیر مواجه بوده این شهر هم اکنون جزو ۱۱ شهر بلند جهان قرار دارد. همچنین پایتخت ایران رکوردار گودبرداری‌های عمیق در جهان شناخته شده که مدیرکل دفتر سازمانهای مهندسی و تشکلهای حرفه ای وزارت راه و شهرسازی با بیان اینکه ساختمانی با ۷۰ متر عمق در تهران ساخته شده گفت: این رکود می تواند در گینس ثبت شود.

یکی از مناطقی که پهنه سبز تهران در دهه ۶۰ لقب گرفته بود، حالا محل رشد قارچ گونه آسمان خراشها شده است. در ابتدای سال جاری منطقه ۲۲ با ۷۱ پروانه، سهمی تنها ۱.۶ درصدی از تعداد پروانه های ساختمانی را به خود اختصاص داده است؛ موضوعی که نشان داد ساختمان های مسکونی ساخته شده در این منطقه بسیار بلندمرتبه و پرتراکم تر از سایر مناطق تهران هستند. مسوولان شهرداری می گویند شورای عالی شهرسازی و معماری مقصر وضعیت منطقه ۲۲ است و از سوی دیگر، دولتی ها بیان می کنند آنچه در این منطقه رخ داده، تصمیمات خودسرانه مدیریت شهری است.

نرخ جمعیت‌پذیری برای منطقه ۲۲ تا افق سال ۱۴۰۴، حدود ۵۰۰ هزار نفر تعیین شده است اما هم اکنون با اسکان جمعیت در واحدهایی که در این منطقه ساخته شده یا در حال ساخت است، سقف جمعیتی تعریف شده، عملا یک دهه زودتر تکمیل شده است. طبق گزارشی که در پاییز ۱۳۹۲ توسط مرکز آمار ارایه شد از مجموع ۸ میلیون و ۳۳۵ متر مربع زیربنای پیش بینی شده برای ساخت و ساز مسکونی در مناطق ۲۲ گانه تهران، منطقه ۲۲ با زیربنای یک میلیون و ۸۹۶ هزار متر مربع و سهم ۲۲.۷ درصدی در صدر قرار داشته است.

عباس آخوندی با اشاره به ساخت‌وسازهای بی‌رویه و بلندمرتبه در منطقه ۲۲ تهران گفت: منطقه ۲۲ منطقه فاجعه توسعه مدیریت شهری ایران است و همین یک جمله برای این منطقه کفایت می‌کند. در این منطقه نه طرح تفصیلی رعایت شد نه طرح جامع. آن‌چه که رعایت شده نظرات خودسرانه مدیریت شهری بوده است. اصلا در طرح تفصیلی چنین چیزهایی که آن‌جا اجرا شد نداشتیم. ما در طرح تفصیلی ساختمان ۳۰ طبقه به بالا نداشتیم اما در منطقه ۲۲ این کار را انجام دادند.

وی با طرح این سوال که در این شرایط وظیفه‌ی سیاست‌گذار چیست، اظهار کرد: آیا وظیفه‌ی سیاست‌گذار متوقف کردن این روند و جولان سوداگران است یا برای این‌که ثابت کند وی خیلی خوب کار می‌کند، کمک به افزایش تعداد مسکن لوکس است؛ تا به عنوان مثال، تعداد این واحدها از ۱۰۰ هزار واحد به ۱۱۰ هزار واحد افزایش یابد؟ من هیچ وقت نمی‌خواهم افتخار این رشد سوداگری به نام من ثبت شود. اصلا این افتخار نیست. این یک ضایعه بزرگ برای شهر تهران است و هم‌اکنون آن‌چه که در کلان‌شهرها رخ داده رکود بخش سوداگری است.

 

ایسنا

بررسی اصلاحیه مصوبه اخذ عوارض تمدید پروانه ساختمان‌های نیمه کاره

http://www.bananews.irطرح الحاقیه اصلاحیه مصوبه مجوز اخذ عوارض تمدید پروانه ساختمان‌های نیمه‌کاره مورد بررسی قرار گرفت و نهایتا با ارائه پیشنهاد جدید مقرر شد که این طرح به کمیسیون مربوطه بازگشت داده شود و مورد بررسی بیشتر قرار گیرد.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir در جلسه علنی شورای شهر تهران، بررسی طرح الحاقیه اصلاحیه مصوبه مجوز اخذ عوارض تمدید پروانه ساختمان‌های نیمه کاره توسط کمیسیون معماری و شهرسازی برای بررسی به صحن علنی شورا آورده شد و محمدمهدی تندگویان نایب رییس این کمیسیون در این باره گفت: قرار بود شهرداری تهران یک ماه پیش پیشنهادات خود را برای الحاقیه مجوز اخذ عوارض تمدید پروانه ساختمان‌های نیمه کاره بخصوص تعیین تکلیف تعاونی‌های مسکن بیاورد اما تاکنون این مهم محقق نشده و باید معاون شهرسازی شهرداری تهران توضیحات خود را در این خصوص ارائه کند.

به گزارش ایسنا، مهندس پشمچی‌زاده معاون شهرسازی شهرداری تهران نیز که در جلسه حضور داشت با تشریح علل دیرکرد ارائه پیشنهادش درخصوص اخذ عوارض تمدید پروانه ساختمان‌های نیمه کاره، قصور را متوجه پیشنهاد غیرمتعارف شورای شهر دانست و گفت: در مصوبه سال ۸۳ در ارتباط با عوارض ساختمان‌هایی که نتوانستند در زمان مقرر ساختمان خود را تکمیل و پروانه را مجددا تمدید کرده‌اند، عوارضی در نظر بگیرند تا با الزام پرداخت این عوارض کمتر شاهد آن باشیم که در شهر ساختمان‌های نیمه‌کاره وجود داشته باشد.

وی با بیان اینکه این موضوع در ابتدا در کمیسیون سلامت و بعد از آن در کمیسیون شهرسازی مطرح شد، گفت: هدف ما جریمه مالکانی بود که نتوانسته بودند که در موعد مقرر ساختمان‌شان را به پایان برسانند و با اعمال جدول جرایم ساختمانی، سعی کردیم این مسیر را اصلاح کنیم.

معاون شهرسازی شهرداری تهران با بیان اینکه متاسفانه پیشنهادی که مطرح شده از سوی شورای شهر نه تنها اوضاع را بهتر نمی‌کند بلکه سبب تشدید ایجاد ساختمان‌های نیمه کار در شهر می‌شود چراکه جرایم آنقدر نگران‌کننده بود که مالک در شرایطی قرار می‌گرفت که کار را برای همیشه رها می‌کرد.

پشمچی‌زاده با بیان اینکه ضرایب افزایشی جرایم باید سازندگان را به سمتی هدایت می‌کرد که در زمان مقرر، ساخت ساختمان را پایان بدهند، گفت: در رابطه با تبصره مرتبط، با نحوه تشدید عوارض، تشکیک وجود داشت، به گونه‌ای که شورا مطرح کرده است بعد از آنکه زمان پروانه به اتمام رسید، دو سال به مالک اجازه دهیم و بعد از دو سال اگر مالک ساختمان را به اتمام نرسانده بود، مشمول جریمه شود که این کار عملا هدف شورا برای تشدید جرایم در راستای کاهش تعداد ساختمان‌های نیمه کاره را دنبال نمی‌کند بلکه بلکه معنای آن تشویق است.

وی افزود: پیشنهاد ما به عنوان شهرداری این است که عوارض تاخیر در تکمیل ساختمان‌ها دقیقا پس از اتمام مهلت مقرر درج شده در پروانه و مطابق جدول و فرمول و ضرایب جریمه باشد. تشکیک اخیر شورای شهر تهران و شهرداری در مورد وقفه دو ساله در محاسبه تاخیر ساخت ساختمان جای تامل دارد و باید این مشکل حل شود.

در ادامه تندگویان با بیان اینکه پیشنهاد معاون شهرداری جدید است و هنوز به کمیسیون مربوطه نیامده، درخواست کرد، این طرح و اصلاحیه به کمیسیون مذکور برگشت داده شود تا تمامی جوانب و ابعاد آن مورد بررسی قرار گیرد.

 

 پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

وجود ۲۷۰ ساختمان بلندمرتبه در معابر باریک تهران

http://www.bananews.irرییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی گفت: بیش از ۲۷۰ ساختمان بالای ۱۲ طبقه در معابر ۶ تا ۱۲ متر تهران ساخته شده که اگر آتش‌سوزی رخ دهد امکان ارایه خدمات آتش‌نشانی در آن نقاط بسیار مشکل خواهد بود.

عرصه برای زمین‌خواران تنگ می‌شود؟

http://www.bananews.irتصرف زمین‌های ملی و دولتی توسط افراد سودجو می‌تواند با تدوین طرح جامع حفاظت از اراضی و اقدامات حفاظتی که قرار است از ابتدای سال آینده ۳۹۳ شهرستان و ۶۵۳ شهر را تحت پوشش قرار دهد به حداقل برسد.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ طی دو سه دهه اخیر در سراسر کشور شاهد حیف و میل اراضی ملی از قبیل جنگل‌ها، سواحل، کوه‌ها و حتی کویرهای کشور توسط افراد سودجو هستیم. شگردهایی که این افراد به کار می‌برند نیز در نوع خود جالب توجه است؛ کاشت درخت به بهانه جنگل‌کاری، جعل سند، فنون پیچیده حقوقی، همدستی با برخی مسوولان محلی و حتی ساخت امامزاده (!) از جمله راهکارهایی است که زمین‌خواران تابلودار و بدون تابلو برای دست‌اندازی به بیت‌المال از آن استفاده می‌کنند؛ تا جایی که هم اکنون ۱۳۰ هزار پرونده زمین‌خواری در محاکم قضایی تحت پیگیری است، اما به اذعان حسین معصوم، قائم مقام وزیر راه و شهرسازی درحفظ حقوق بیت‌المال، هرچه دستگاه‌های نظارتی خود را بیشتر به قوانین و مقررات مجهز می‌کنند، زمین‌خواران نیز حیله‌های جدید را به کار می‌گیرند.

تقریبا تمام استان‌های کشور درگیر موضوع زمین‌خواری هستند. در شمال کشور برای یافتن ساحل باید از کوچه‌های باریک که زمین‌خواران لطف کرده و در اختیار مردم قرار داده‌اند عبور کرد. در بندرعباس، قشم، کیش پدیده دریاخواری بروز یافته است. کویرهای کشور هم در امان نیستند؛ زمین‌خواران از فارس تا اصفهان، از کرمان تا سیستان و بلوچستان، از خراسان جنوبی تا خراسان شمالی، از ایلام تا آذربایجان نفوذ کرده‌اند. کوه‌های لواسان و دماوند هم تیغ کوه‌خواری به تنشان خورده و بستر رودخانه جاجرود شاهد ساخت و ساز غیرمجاز است.

از سوی دیگر بنا به گفته‌ی عباسی مدیرکل دفتر حقوقی سازمان جنگل‌ها متاسفانه زمان زیادی می برد تا پرونده‌های زمین‌خواری در مراجع قضایی منجر به رای شوند. حدود ۱۳۰ هزار پرونده تخریب و تصرف زمین در محاکم قضایی وجود دارد که در حال پیگیری است. از این تعداد ۱۶۰۰ پرونده، پرونده ستاره‌دار است به این منظور که عرصه‌های وسیعی از زمین خواری در این پرونده‌ها صورت گرفته است. این پرونده‌ها به صورت ویژه در دست بررسی قرار دارند.

اما از اواسط سال گذشته سازمان ملی زمین و مسکن، خود را به یگان ویژه مجهز کرد تا این یگان به عنوان ضابط قضایی اقدام به حفاظت از اراضی و زمین‌های ملی کند. هم‌اکنون نیز طرح جامع تدوین حفاظت از اراضی ملی تدوین شده و به زودی تصویب می‌شود. از ابتدای سال آینده هم قرار است کلیه اراضی این سازمان در سطح ۳۹۳ شهرستان و ۶۵۳ شهر دارای اراضی ضمن تحویل به فرماندهان استان و شهرستان، مورد حفاظت دقیق قرار گیرد.

فرمانده یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن در تشریح فعالیت‌های ۱۶ ماهه آغاز به کار در یگان حفاظت سازمان از تعامل مناسب هیات رئیسه و پلیس پیشگیری ناجا در تامین ۳۶ افسر ارشد برای فرماندهی یگان در استان‌ها خبر داد و گفت: در طی این مدت برای تمامی استان‌ها در راستای ماده ۷ دستورالعمل ستادکل، از بین افسران ارشد با تجربه کار انتظامی، فرمانده‌ها انتخاب و با انجام پروسه گزینش و جذب در هماهنگی با مدیران کل استان‌ها منصوب و معرفی شدند.

علی عباس‌نژاد افزود: بر اساس وظایف و ماموریت محوله به نیروهای یگان، آنها در حکم ضابط قضایی هستند.

فرمانده یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن از شناسایی ۱۹۴ نفر از کارکنان سازمان در استان‌ها و گذراندن دوره آموزشی ۱۲ روزه در دانشگاه علوم انتظامی علاوه بر گذراندن مبانی انتظامی خبر داد و افزود: نیروهای شناسایی‌شده علاوه بر گذراندن دوره‌های آموزشی انتظامی با هماهنگی معاونت آموزش قوه قضاییه، آموزش ضابطیت را نیز گذرانده‌اند و در حال حاضر در استان‌ها به عنوان نیروی ضابط یگان در چارچوب دستورالعمل ستاد کل مشغول انجام وظیفه هستند.

وی ساماندهی و آموزش نیروهای مؤسسات حفاظتی و مراقبتی که در چارچوب قرارداد با اداره کل در سطح کشور مشغول انجام امر حفاظت از اراضی هستند را از نکات حائز اهمیت عنوان کرد و گفت: پیگیری، تلاش یگان و مدیران سازمان در بهره‌گیری از نیروهای توانمند و امکانات حفاظتی برای حفاظت از املاک و اراضی دولتی در طول این مدت اتفاق افتاده است.

عباس‌نژاد ادامه داد: با تحویل کلیه اراضی ملی قابل حفاظت در سطح کشور به فرماندهان بر اساس نقشه و به‌صورت عینی و از طرفی اجرای طرح جامع حفاظت از اراضی ملی که توسط کارشناسان یگان و حوزه دفتر املاک سازمان تهیه و تدوین شده از ابتدای سال آینده کلیه اراضی سازمان در سطح ۳۹۳ شهرستان و ۶۵۳ شهر دارای اراضی ضمن تحویل به فرماندهان استان و شهرستان موردحفاظت دقیق قرار خواهد گرفت.

فرمانده یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن تاکید کرد: چنانچه مسئولان در تأمین نیروی ضابط و امکانات حفاظتی به یگان کمک کنند با اجرای طرح جامع حفاظت در سطح کشور تعرض به اراضی ملی به حداقل ممکن خواهد رسید.

عباس نژاد بر پیگیری برای دریافت کلیه احکام قضایی معوق در سطح کشور و هماهنگی با پلیس پیشگیری ناجا جهت همراهی نیروهای انتظامی استان‌ها و شهرستان‌ها برای اجرای آن‌ها اشاره و تأکید کرد: در چارچوب مأموریت و وظایف یگان در مواد ۴ و ۵ دستورالعمل علاوه بر حفاظت از اراضی، رفع تصرف از اراضی و املاک تصرف‌شده نیز از وظایف ذاتی یگان است که در عمل تعامل و سازنده موجود بین ادارات کل (یگان)، نیروی انتظامی استان‌ها و مقامات قضایی از دیگر اولویت‌های مأموریتی یگان است که اجرای احکام صادره مطمئناً اثر پیشگیرانه در امر تعرض به اراضی خواهد داشت.

وی جلوگیری از تصرفات و پیشگیری از تعرض به اراضی ملی را نیازمند اقدامات موثر دانست و گفت: طرح جامع حفاظت از اراضی ملی را در سطح کشور تدوین کردیم و همین روزها نیز در هیات مدیره سازمان ملی زمین و مسکن مطرح و بعد از تصویب، ابلاغ می‌شود.

 

ایسنا

رییس هیات مدیره انجمن سازه های فولادی ایران

http://www.bananews.irاولین مجموعه شهر زیرزمینی در تهران، با انتقال بخشی از جریان کار و فعالیت به تراز منفی پرترددترین میدان مرکزی، تا چند روز آینده به بهره‌برداری می‌رسد. چهره جدید میدان ولیعصر(عج)، از یک فضای روباز حاوی سازه ۷ طبقه در زیرسطح میدان تشکیل شده که در قالب پلازای شهری، قرار است ضمن انتقال «مسیرهای پیاده‌رو» به زیر میدان، «جاذبه سفر با مترو» را از طریق ایجاد مجموعه‌های فرهنگی، خدماتی و تجاری در تراز منفی، افزایش دهد. فضای زیرسطحی میدان ولیعصر (عج)، به ایستگاه خطوط ۳ و ۶ مترو متصل است.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ شهرداری تهران قرار است طی چند روز آینده پروژه‌ای را که با عنوان «پلازای میدان ولی‌عصر(عج)» از آن یاد می‌شود بهره‌برداری کند تا پس از گذشت حدود هشت‌سال، کارگاه پروژه‌ای که از ابتدا قرار بود در کمتر از سه سال به سرانجام برسد، جمع‌آوری و دیواره‌های بلند فلزی از اطراف پرترددترین میدان مرکز شهر برچیده شود.

در ادبیات شهرسازی «پلازا» به مجموعه‌ای اطلاق می‌شود که حاوی فضای باز بوده و عنصر «پیاده» نسبت به عنصر «سواره» در آن غلبه داشته باشد تا به محل مناسبی برای حضور شهروندان تبدیل شود. چنین فضایی قطعا باید به مبلمان شهری مجهز شود و می‌تواند حاوی مرکز خرید یا واحدهای تجاری و تفریحی کوچک‌مقیاس متناسب با نیاز شهروندان باشد.

پلازا در واقع نسخه مدرن بازارچه‌های سنتی محسوب می‌شود. پروژه موسوم به پلازای میدان ولی‌عصر(عج) حدود ۴۲ هزار مترمربع وسعت دارد و در هفت طبقه مجزا در فضای زیرسطحی میدان اجرا شده و قرار است ظرف چند روز آینده رسما مورد بهره‌برداری قرار گیرد. هر چند گفته می‌شود این پروژه هفت طبقه دارد اما در واقع اولین طبقه آن تراز صفر خیابان است که در چهار سوی میدان دسترسی‌های ورودی به پلازا در این تراز تعریف شده است و در عمل ۶طبقه در فضاهای زیرسطحی ساخته شده است.

بر اساس تصاویر موجود هنوز مشخص نیست این پروژه قرار است تمام ویژگی‌های لازم برای تبدیل به یک پلازا را داشته باشد و کاربری آن متناسب با عنوانی که برایش انتخاب شده است باشد یا نه. مولفه کلیدی پلازا، برخورداری از «فضای توقف» کافی و مناسب برای شهروندان است اما فعلا مشخص نیست که فضای روباز میدان ولی‌عصر(عج) در تراز منفی یک، قرار است به نحوی تجهیز شود که شهروندان امکان توقف در آن را داشته باشند یا صرفا قرار است به‌عنوان محل گذر برای دسترسی به مترو یا دیگر اضلاع میدان از آن استفاده شود. بنابراین برای قضاوت در این رابطه باید تا زمان بهره‌برداری صبر کنیم.

تحقیقات نشان می‌دهد برای ساخت این پروژه حدود ۲۰۰ میلیارد تومان هزینه شده است. به‌طور کلی مدل جهانی شهرهای زیرزمینی و مجتمع‌های تجاری در محدوده ایستگاه‌های مترو با سه هدف هدایت مردم به استفاده از مترو، تامین مالی برای ساخت مترو از طریق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به واسطه واگذاری اراضی تراز منفی برای ساخت‌وساز انتفاعی و تجاری و نیز سبک‌سازی فضاهای روسطحی برای اختصاص به کاربری‌های مهم‌تر از کاربری تجاری صورت می‌گیرد.

پروژه پلازای میدان ولی‌عصر(عج) نیز در ۶ طبقه زیرسطحی تعریف شده که تنها طبقات منفی یک و منفی دو آن برای عموم شهروندان قابل استفاده بوده و از طبقه منفی سه تا منفی شش در اختیار شرکت بهره‌برداری مترو قرار دارد و مسافران مترو در آن تردد می‌کنند. طبقه منفی دو نیز در حقیقت سالن فروش بلیت مترو است که غرفه‌هایی به منظور فعالیت‌های محدود تجاری دور تا دور آن پیش‌بینی شده است.

بنابراین به نظر می‌رسد شهروندان در صورت تمایل می‌توانند همچون دیگر ایستگاه‌های حاوی واحدهای تجاری، به این طبقه نیز تردد داشته باشند و بعد از خرید دوباره به پلازا یا سطح میدان ولی‌عصر(عج) بازگردند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد هدف شهرداری تهران از ساخت این پروژه، تنظیم جریان ترافیکی شلوغ‌ترین و پرترددترین میدان تهران از طریق انتقال عابران پیاده به زیر میدان، سبک‌سازی فضای روسطحی این میدان و نیز تسهیل دسترسی به دو خط در حال استفاده و در دست ساخت مترو که در زمره طولانی‌ترین خطوط شبکه حمل‌ونقل ریلی قرار دارند، بوده است. در کنار تحقق این اهداف پروژه مذکور حاوی دو ویژگی دیگر نیز خواهد بود: نخست پیش‌بینی مبلمان شهری در آن و دوم قرار گرفتن مراکز کوچک تفریحی در آن فضا برای گذران وقت نظیر کافه با الگو گرفتن از تجربه پل طبیعت تهران.

با احداث دسترسی‌های مجهز به پله‌برقی در چهار طرف میدان، تمام عابران محدوده بلوار کشاورز، خیابان کریم‌خان و بخش شمالی و جنوبی خیابان ولی‌عصر(عج) به فضای زیرزمینی روباز در مرکز میدان که در تراز منفی ۶ متری قرار دارد، هدایت می‌شوند و بعد از آن در صورت تمایل می‌توانند به طبقات زیرین رفته و از مترو استفاده کنند یا از طریق دسترسی‌های پیش‌بینی شده از یک مسیر ایمن به دیگر اضلاع میدان بروند. در صورتی که تعریف پلازا به درستی در این تراز پیاده شود نیز امکان توقف در آن و گپ و گفت و تعامل با سایر شهروندان یا احیانا آن‌طور که پیش‌بینی کرده‌اند، تماشای آثار هنری نیز برای شهروندان فراهم است.

به این ترتیب شهرداری زیر پای مردم در پرترددترین میدان مرکز شهر به واسطه پروژه ایستگاه مترو یک مجموعه خدماتی و تجاری که گفته می‌شود اولویت کاربری آن فرهنگی است را در تراز زیرصفر اجرا کرده است. آن‌گونه که سید مازیار حسینی، معاون حمل‌و نقل و ترافیک شهرداری تهران گفته است، مجموعا سه‌هزار مترمربع فضای شهری با کاربری عمدتا فرهنگی به شرکت بهره‌برداری مترو تهران تحویل شده است.

مدل موفق چنین پروژه‌هایی در ابرشهرهایی همچون توکیو با هدف کمک به تامین مالی پروژه‌های ساخت مترو از طریق بخش خصوصی اجرا می‌شود. اما اولین پروژه از این مدل جهانی در تهران به شکل معکوس اجرا شده است به این معنا که در دنیا اراضی اطراف ایستگاه‌های مترو به انضمام مجوز ساخت تجاری در اختیار بخش خصوصی قرار می‌گیرد تا بخشی از سرمایه ساخت مترو از طریق تهاتر تامین شود. اما پروژه‌ای که با نام پلازای شهری معرفی شده، از سوی شهرداری تامین هزینه و ساخته شده است. البته کارشناسان شهری اعتقاد دارند از آنجاکه میدان ولی‌عصر(عج) جزو مشاعات شهری بوده و فاقد پلاک ثبتی است، امکان واگذاری مالکیت آن به بخش خصوصی وجود ندارد و مالکیت آن به عموم شهروندان تعلق دارد.

هر چند در بازدید روز گذشته هنوز علائمی از پلازا در این فضا قابل مشاهده نبود، اما آنچه مشهود است، انتقال عناصر پیاده به زیر زمین به نفع خودروها است که با هدف اصلی پلازا مغایرت دارد. گفته می‌شود که حدود ۱۴ واحد تجاری در کل این پروژه نیز تعریف شده که فروش یا اجاره بلند‌مدت این واحدها می‌تواند چند برابر هزینه ۲۰۰ میلیاردی اجرای پروژه برای شهرداری عایدی داشته باشد و به نفع ساخت مترو صرف شود.

با این حال اگر ساخت آن به‌طور کامل توسط بخش خصوصی انجام می‌شد، انتفاع مالی آن برای شهرداری چند برابر بود. برخی از مدیران شهری از این پروژه به‌عنوان اولین پلازای شهری تهران یاد می‌کنند؛ در حالی که پروژه ساماندهی میدان امام حسین (ع) که سال ۹۱ اجرا شد، اولین فضای از نوع پلازا به شمار می‌آید که سواره‌ها به نفع پیاده‌ها در آن به زیرسطح هدایت شدند. طراحی پروژه موسوم به پلازای میدان ولی‌عصر(عج) نیز به نحوی صورت گرفته که عرصه زیادی به توقف عابران پیاده اختصاص نیافته است. به نظر می‌رسد در صورتی که عرضه تراس‌ها عریض‌تر طراحی می‌شد، فضای روباز وسیع‌تری برای حضور شهروندان فراهم می‌شد؛ اما اکنون این فضا بیشتر برای گذر مناسب است تا توقف و تعامل شهروندی. تحقیقات «دنیای اقتصاد»‌ حاکی است این پروژه در سال ۸۸ کلید خورده و قرار بوده ظرف مدت ۳۲ ماه اجرا شود. از ابتدا نیز ماهیت آن ایجاد یک ورودی برای ایستگاه مترو واقع در این میدان بوده است.

با این حال رفته رفته این پروژه تغییر ماهیت داد و شهرداری تهران از ایجاد یک بنای ورودی ایستگاه در مرکز میدان ولی‌عصر(عج) صرف‌نظر کرد و تصمیم گرفت مرکز میدان را به پلازا تبدیل کند. گفته می‌شود که میدان اقدسیه و ایستگاه شهید محلاتی نیز به‌عنوان دو گزینه نسبتا جدی شهرداری تهران برای اجرای پروژه‌های مشابه آتی توسط شهرداری تهران انتخاب شده‌اند. در حال حاضر خبری از نصب نماد در میدان ولی‌عصر نیست؛ اما فضای نصب آن در پروژه پیش‌بینی شده و قرار است المان میدان از طریق برگزاری مسابقه طراحی و در آینده ساخته و نصب شود تا میدان از بیرون نیز منظر قابل قبولی برای شهروندان داشته باشد.

 

دنیای اقتصاد