پنجم اسفند ماه، روز مهندس نامگذاری شده است و قرار است که در این روز ارزش و منزلت مهندسان جامعه گرامی داشته شود. ولی نکته اینجاست که چه کسی قرار است قدر و منزلت ما مهندسان را در جامعه و در میان سایر تخصصها و صنفها حفظ نموده و ارج نهد؟ و اینکه جایگاه ما مهندسان در جامعه چیست و در مقایسه با پزشکان، وکلا، معلمان و دلالان و ... در کجای جامعه قرار داریم؟

در گذشته ای نه چندان دور نام "عسلویه" مترادف با اشتغال قشر عظیمی از فارغ التحصیلان رشته های مهندسی و علوم مرتبط، با ارقام دریافتی بسیار بالا بود و اکثر مهندسین کم سابقه چند سالی در این منطقه مشغول کار می شدند تا هم پولی پس انداز کنند و هم تجربه کاری مفیدی به دست بیاورند. منطقه ای تقریبا نوپا که روز به روز در حال گسترش بود و شنیدن نام فازهای آن روزنه امیدی برای دانشجویان فنی کشور بود که می دانستند پس از فارغ التحصیلی، میدان مشترک گازی ایران و قطر تشنه حضور آنهاست. امروز اما هیچ خبری از شکوه سالهای نه چندان دور عسلویه نیست. از درآمد آن سالها هم خبری نیست، و منطقه ای که داشت می رفت تا با جذب سرمایه و نیروی انسانی فراوان به یکی از بزرگترین قطب های اقتصادی منطقه تبدیل شود ناگهان از روی جغرافیای اشتغال تقریبا محو گردید. آیا سرمایه گذاری در چنین پروژه ای برای دولتمردان کشور و سرمایه گذاران مرتبط واقعا غیر اقتصادی بود؟ یا معادلات دیگری رقم خورد؟ دلیل توقف و کند شدن فعالیت های عسلویه هر چه بود ضررش متوجه نیروی متخصص و کاردانی شد که قرار بود نردبان ترقی کشور باشند و حذف این بازار کار عظیم آنان را به ناچار صدها کیلومتر از موطن اصلی شان دور ساخت.

مهندس افشین اجلالی، کارشناس ارشد مهندسی عمران

این روزها در جامعه ای زندگی میکنیم که در آن دانشجویان بعد از فارغ التحصیل شدن قبل از هر چیز به قبولی در آزمون ورود به حرفه می اندیشند و برای قبولی در آن از مدت ها قبل از اعلام زمان آزمون نوبت آینده، در موسسات آموزشی مختلف اسم می نویسند تا روش های تست زنی خاص را برای موفقیت در این آزمون بیاموزند. شاهدیم تقاضا برای تشکیل اینگونه کلاس ها بعد از کلاس های تست کنکوری، بیش از سایر دوره های آموزشی آموزشگاه ها است. جامعه ای که در آن کلاس های آموزشگاهی از طریق تنها کلاس های تست کنکور (از کنکور کاردانی کارشناسی گرفته تا دکتری) و حتی تست کنکور ورود به حرفه پر رونق شده و در مقابل کلاس های تخصصی به انتظار دانش پژوهانیست که به دنبال دانش واقعی و کاربردی هستند.

در شرایط کنونی، قبولی در آزمون ورود به حرفه برای اکثریت مهندسین ما تبدیل به هدف اصلی شده است به طوریکه این دسته افراد حاضر هستند برای این کلاس ها تا هر اندازه ای هزینه کنند، اما به راستی این هدف تا چه اندازه مادی نگریست؟ تا چه اندازه مهندسین ما داشتن حق امضا را به عنوان یک شغل بی دردسر و با در آمد خوب قبول دارند؟ چرا مهندسین ما کمتر به خود کار آفرینی رغبت دارند؟ در این شرایط جای تعجب ندارد که شاهد باشیم اکثریت مهندسین ما بعد قبولی در آزمون پایه 3 در هر سمینار و کنفرانسی که با امتیاز ارتقا پایه همراه است با حضور در انتهای جلسات آموزشی، مصرانه در تلاش باشند تا پایه های ترقی 2 و 1 را با سرعت بیشتری طی کنند. از همین روست که معضلات ناشی از فروش حق امضا امروزه به امری عادی تبدیل شده است.

تلفن های آموزشگاهی که این روزها کار اصلی آن، جوابگویی در برابر سوالی کلیشه ایست: " آیا در کلاس هایتان مدرک هم به شرکت کنندگان اعطا می شود یا خیر". مدارکی که متاسفانه در حال حاضر ثبت کننده همه هویت مهندسی ما شده اند! آیا از خودمان پرسیده ایم که آیا واقعا نداشتن مدرک مانع از موفقیت و پیشرفت خواهد شد. مدارک جمع شده تا چه اندازه مشخص کننده دانش حقیقی افراد است؟ جامعه ای که در آن مدارج علمی با دریافت مدارک ارزش دار تلقی میشود، مدارکی که حتی بعضا به درخواست شرکت کنندگان بین المللی هم صادر می شوند تا شاید روزی، جایی خارج از این مرز ها هم به کار آنها بیاید. اما واقعا آیا این مسائل که تا این اندازه برای ما در اولویت قرار دارد برای همه کشور ها این اندازه دارای اهمیت است؟ چند درصد از مهندسین ما بین المللی هستند؟چند درصد از مهندسین ما قادر هستند در میان افکار بین المللی جامعه مهندسی پیشرفت داشته باشند؟

پاسخ همه این سوال ها ما را به این نتیجه گیری سوق می دهد که جایی از کار خود ما مهندسین دارای اشکال است که کاری به سیستم آموزشی و کاری فعلی ندارد و البته در این مورد هم جای هیچ شکی نیست که نظام مهندسی کشور نیز به عنوان متولی سازمان دهی، نظم و آموزش مهندسین کشور در این نابسامانی نقش مهمی دارد. به نظر می رسد شواهد خود به وضوح گویای همه آن معضلاتی است که این روز ها از وضعیت ساخت و ساز ها و عدم تعهد کاری مهندسینمان شاهدیم و این نشان از علت و معلولی دارد که همه آن را به خوبی می دانیم اما خوب بدمان هم نمی آید که ما هم ساده ترین گزینه را انتخاب کنیم و به جای ساختن فضای جدید (حداقل برای خودمان و اطرافیانمان)، با این رود هم مسیر شویم.

مجتبی اصغری سرخی-کارشناس ارشد سازه

محیط زیست به عنوان یکی از گرایش ها و دروس کارشناسی مهندسی عمران به جای آنکه از مهمترین دغدغه های دست اندرکاران ساخت و ساز باشد بالکل از ذهن این طیف از جامعه حذف شده است.

واگذاری واحد های مسکن مهر و پروژه های انبوه سازی و موارد مشابه چنان ذهن معماران این مرز و بوم را درگیر ساخته که از نابودی جنگل ها و رود ها و مرگ گونه های جانوری و گیاهی این مرز و بوم غافل مانده اند. اگر پیش از این در خاموشی رسانه ای، محیط زیست نابود می شد امروز در حالی دریاچه ارومیه درحال خشکیدن و از بین رفتن است که تشکل های غیر دولتی بسیاری اخبار آنرا پوشش داده اند، اما گویی تنها قشری که هیچ اقدامی برای حفظ اقلیم این سرزمین نمی کند همان قشری است که باید مهمترین اقدامات را انجام دهد!

مهندس افشین اجلالی، کارشناس ارشد مهندسی عمران