یادداشتهای هفتگی - بنانیوز، اخبار صنعت ساختمان کشور، عمران - معماری - شهرسازی http://www.bananews.ir/report/weekly.html Thu, 23 Mar 2017 11:02:38 +0430 Joomla! - Open Source Content Management fa-ir دکتر روانشادنیا با حضور در فرمانداری تهران برای انتخابات ثبت نام کرد http://www.bananews.ir/report/weekly/26872-دکتر-روانشادنیا-با-حضور-در-شورای-اسلامی-شهر-تهران-برای-انتخابات-ثبت-نام-کرد.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26872-دکتر-روانشادنیا-با-حضور-در-شورای-اسلامی-شهر-تهران-برای-انتخابات-ثبت-نام-کرد.html

بنانیوز-دکتر مهدی روانشادنیا مدیر گروه حمل و نقل دانشگاه علوم تحقیقات و عضو هیات مدیره سازمان نظام مهندسی با حضور در فرمانداری برای انتخابات شورای اسلامی شهر تهران ثبت نام کرد.http://www.bananews.ir

 دکتر مهدی روانشادنیا، با مدرک دکترای مهندسی عمران در گرایش مهندسی و مدیریت ساخت، دارای بیش از 50 مقاله فارسی و انگلیسی در زمینه های مهندسی، اجرا، قراردادها و مدیریت پروژه های عمرانی است.

]]>
یادداشت Wed, 22 Mar 2017 08:53:21 +0430
درس‌های پلاسكو برای صنعت بيمه http://www.bananews.ir/report/weekly/26834-درس‌های-پلاسكو-برای-صنعت-بيمه.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26834-درس‌های-پلاسكو-برای-صنعت-بيمه.html

http://www.bananews.irبهزاد اسماعیلی‌فر( کارشناس بیمه): اين روزها بحث اصلي جامعه ما فاجعه تلخ آتش‌سوزي مجتمع پلاسكو بوده و هر فرد و سازماني بنا بر جايگاه خود تلاش کرده است از يك منظر خاص به اين حادثه توجه کند.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ در این مقاله سعی می‌شود از منظر بیمه راهکارهایی ارائه شود. در ابتدا اطلاعاتی به‌صورت اجمالی ارائه می‌شود:

۱- آمار نشان مي‌دهد از حدود ۶۰۰ واحد موجود در مجتمع پلاسكو حدود ۲۰۰ واحد داراي بيمه بوده است؛ يعني كمتر از ۳۳ درصد!

۲- كل خسارات مالي اين فاجعه حدود ۱۵۰۰ ميليارد تومان برآورد شده كه فقط ۴۹ ميليارد تومان آن بيمه بوده است، يعني حدود ۴ درصد!

۳- طبق اعلام شوراي شهر تهران حدود ۱۰۰۰ ساختمان مانند پلاسكو در تهران وجود دارد كه پتانسيل تبديل شدن به يك حادثه بزرگ مانند پلاسكو را دارند.

۴- طبق اظهارنظر اوليه صورت گرفته علت اوليه حادثه پلاسكو شعله ور شدن يك كانون كوچك يا اتصال برق در يكي از طبقات فوقاني ساختمان بوده است؛ يعني حادثه ايجاد شده در يكي از واحدها در نهايت منجر مي‌شود به فرو ريختن مجتمع ۱۷ طبقه‌اي، جان باختن حدود ۳۰ نفر و ضرر مالي حدود ۱۵۰۰ ميليارد تومان.

۵- اين روزها بحث وقوع زلزله در تهران نيز دوباره اوج گرفته است. موردي كه با توجه به دوره زماني زلزله در تهران در حال حاضر داراي تاخير حدود ۳۰ ساله است. در حالي كه حدود ۷۰ درصد از جمعيت تهران در مناطق بسيار خطرناك سكني دارند.

اما سوال اصلي اين است: صنعت بيمه كشور چه درسي بايد از حادثه پلاسكو بگيرد تا از تكرار آن جلوگيري کند؟ به‌نظر نگارنده صنعت بيمه ۲ درس اساسي از اين حادثه مي‌گيرد:

الف) كمك به پيشگيري از حوادث و تقليل خسارت‌هاي احتمالي: اين مهم‌ترين كمكي است كه شركت‌هاي بيمه مي‌توانند به جامعه کنند. بايد توجه داشت كه اين اقدامات هم به كاهش ميزان خسارات احتمالي كمك می‌کند و هم زيان شركت‌هاي بيمه را كاهش خواهد داد. در اين زمينه پيشنهادهایی به‌شرح زير ارائه می‌شود:

۱- بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران شركت‌هاي بيمه را مكلف کند در ازاي فروش بيمه‌نامه به مشتري، توجيه ايمني مربوط به آن بيمه‌نامه را نيز به بيمه‌گذار ارائه کند. براي مثال اگر بيمه‌نامه آتش‌سوزي فروخته مي‌شود، توصيه‌هاي پيشگيرانه و آمادگي مقدماتي مبارزه با حريق احتمالي را نيز ارائه دهد.

۲- شركت‌هاي بيمه مي‌توانند به تجهيز محل فعاليت بيمه‌گذار به وسايل ايمني و كمك‌هاي اوليه كمك کنند. مثلا در ازاي فروش بيمه‌نامه آتش‌سوزي برای تهيه كپسول‌هاي آتش‌نشاني به بيمه‌گذار مشاوره ارائه کنند. اين نكته از آنجايي اهميت دارد كه بسياري از خسارات به وقوع پيوسته، ناشي از حوادث كوچك است كه به سادگي قابل پيشگيري هستند. بنابراین فرهنگ و تفكر پيشگيرانه را در بين بيمه‌گذاران تشريح مي‌کند.

۳- بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان متولي امور بيمه كشور مي‌تواند با وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقيقات فناوري به همراه ساير سازمان‌هاي مربوطه به آموزش نكات ايمني در كتاب‌هاي درسي دانش‌آموزان و دانشجويان اقدام کنند به‌طوري‌كه فرزندان ما از خردسالي با اين مفاهيم آشنا بوده و در طول دوران تحصيل خود با تكرار اين مفاهيم بر انجام آن مسلط باشند. اين آموزش‌ها مي‌تواند شامل آموزش پيشگيري از حريق، شناخت انواع حريق، اطفای حريق، پناهگيري در زمان زلزله و سيل، آموزش كمك‌هاي اوليه و... باشد.

۴- بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران با برقراري تعامل سازنده با سازمان‌هاي همكار نظير راهنمايي و رانندگي، آتش‌نشاني، اورژانس كشور و... كه هر كدام در زمان وقوع حوادث وظيفه ويژه‌اي را بر عهده دارند، با ايجاد هماهنگي لازم زمينه را برای طي کردن دوره‌هاي آموزشي فراهم و به كاهش ميزان آسيب و تلفات كمك شاياني کند.

۵- كار ديگري كه بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران با كمك وزارت راه و شهرسازي مي‌تواند انجام دهد تهيه قوانين مربوط به مقاوم‌سازي ساختمان‌ها، انبارها، كارخانه‌ها و... به همراه تهيه دستورالعمل برای اجرايي کردن آنها است.

۶- تنها بين سال‌هاي ۲۰۱۶-۲۰۱۰ حدود ۵۰ آتش‌سوزي بسيار وسيع در سراسر جهان رخ داده كه منجر به كشته شدن بيش از ۲ هزار نفر شده است. بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران مي‌تواند شركت‌هاي بيمه درگير در اين حوادث را كه تجربه گرانبهايي دارند شناسايي کرده و با امضای تفاهم‌نامه با آنها، به برگزاري دوره‌هاي آموزشي و انتقال تجربه مديريت اين بحران‌ها بپردازد.

ب) اعتمادسازي: بار ديگر نگاهي به آمار ابتداي اين مقاله بيندازيد. ميزان سرمايه بيمه شده ازسوی واحدهاي تجاري پلاسكو نشان‌دهنده يك مورد بسيار مهم است: عدم اعتماد به صنعت بيمه! يكي از شركت‌هاي بيمه كشور بلافاصله پس از حادثه پلاسكو دست به كار شد و با درك خلأ اعتماد، اقدام به پرداخت خسارت سريع و به موقع کرد و اين كار نيز با خريد بيمه‌نامه‌هاي بيشتر مورد استقبال اذهان عمومي قرار گرفت. به‌نظر مي‌رسد بيمه مركزي جمهوری اسلامی ایران و شركت‌هاي بيمه‌گر بايد فكر اساسي در اين مورد داشته باشند. تعدادي از پيشنهادها در اين زمينه به شرح زير است:

۱- يكي از راه‌هاي اعتمادسازي بين آحاد جامعه و شركت‌هاي بيمه مي‌تواند پرداخت سريع و به موقع علي‌الحساب خسارت، به ويژه براي خسارت‌هاي سنگين باشد. اين مهم مي‌تواند به هرچه زودتر سرپا شدن شركت‌هاي توليدي و خدماتي كمك شاياني کند. با اصلاح شرايط عمومي بيمه‌نامه‌ها مي‌توان اين امر را قطعي کرد.

۲- مورد ديگر شفاف‌سازي هرچه بيشتر روند پرداخت خسارت و اطلاع بيمه‌گذاران از آن است. اين همواره از گله‌هاي مشتريان شركت‌هاي بيمه بوده است كه يا از تاخير در پرداخت خسارت خود شكايت داشته‌اند يا ميزان خسارت پرداختي را كمتر از ميزان خسارت واقعي حادث شده دانسته‌اند. در اين زمينه مي‌توان با واگذاري ارزيابي خسارت به ارزيابان مستقل خسارت بيمه‌اي اعتمادسازي را تقويت کرد.

۳- راه ديگر اعتمادسازي، افزايش كيفي شبكه فروش شركت‌هاي بيمه به جاي افزايش كمي آنها است. در حال حاضر بسياري از نمايندگي‌هاي بيمه دانش فني و اطلاعات كاملي در خصوص بيمه‌نامه‌ها ندارند و اين سبب مي‌شود هنگام فروش، اطلاعات به‌صورت ناقص به بيمه‌گذاران منتقل شود كه اين مهم خود سبب ايجاد نارضايتي در بين مشتريان در هنگام وقوع حادثه خواهد شد. شركت‌هاي بيمه بايد جنبه كاربردي بودن دوره‌هاي خود را افزايش داده و به‌صورت مستمر به سنجش آگاهي نمايندگان خود بپردازند و با رتبه‌بندي نمايندگان، بيمه‌گذاران را از توانایي‌ها و تجربيات آنها مطلع سازند.

 

پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

]]>
یادداشت Wed, 01 Mar 2017 19:22:04 +0330
مسئولیت شهرداری در پلاسکو http://www.bananews.ir/report/weekly/26692-مسئولیت-شهرداری-در-پلاسکو.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26692-مسئولیت-شهرداری-در-پلاسکو.html

http://www.bananews.ir/بنانیوز-كامبيز نوروزی(حقوق‌دان): یکی از مهم‌ترین و اصولی‌ترین اهداف قانون شهرداری و مقررات وابسته به آن، تأمین امنیت و آسایش مردم در زندگی شهری است. تمامی مقررات شهری در خدمت همین هدف‌اند. تمامی عملکرد شهرداری باید در همین ‌جهت باشد.

قانون‌گذار برای حفظ محیط شهر از گزند خطرها و حوادث ناگوار اختیارات وسیعی به شهرداری داده است که مشابه آن را در هیچ‌یک از سازمان‌های عمومی یا دستگاه‌های اجرائی دیگر نمی‌توان مشاهده کرد. براي مثال مطابق بند ٢٠ ماده ٥٥ قانون شهرداری، در موارد مربوط به مزاحمت واحدهای صنفی برای همسایگان یا منطقه یا شهر، شهرداری می‌تواند رأسا و بدون مداخله مقام‌های اجرائی دیگر یا مقام‌های قضائی نسبت به تعطیلی آن واحد صنفی اقدام کند. یک نمونه دیگر از اختیارات وسیع شهرداری مربوط به بند ١٤ از ماده ٥٥ قانون و تبصره بند ١٤ شهرداری است. مطابق بند ١٤ شهرداری مکلف است «برای حفظ شهر از خطر سیل و حریق و همچنین رفع خطر از بناها و دیوارهای شکسته و خطرناک واقع در معابر عمومی و کوچه‌ها و اماکن عمومی...» تدابیر مؤثر و اقدامات لازم را نجام دهد. تبصره بند ١٤ نیز شهرداری را مکلف کرده است که در کلیه موارد مربوط به رفع خطر از بناها به مالکان یا صاحبان اماکن اخطار دهد و اگر دستور شهرداری در مهلت معین اجرا نشد، آن‌گاه شهرداری رأسا و به هر طریق لازم اقدام به رفع خطر بکند. حکم این ماده «تکلیف» است، نه اختیار. طبق همین تبصره همه اماکن عمومی مانند پاساژها و مجتمع‌های تجاری نیز مشمول همین مقررات‌اند. شهرداری برای اجرای تکالیف بند ١٤ و تبصره آن نیاز به اخذ مجوز از مراجع قضائی یا حضور نماینده قضائی ندارد.

به موجب نظریه مورخ ۷۶/١١/۲۷ اداره حقوقی قوه قضائیه بند ١٤ ماده ٥٥ قانون شهرداری و تبصره ذیل آن به نحوی صریح و خالی از ابهام شهرداری را موظف به رفع خطر... موضوع بند یادشده نموده است... تشخیص و رفع خطر... رأسا با شهرداری است و نیازی به مراجعه به نماینده قضائی و حضور نماینده قضائی نیست. رفع خطر ممکن است به طرق مختلف انجام پذیرد. سیاق عبارات بند ١٤ و تبصره آن به معنای آن است که تشخیص شیوه جلوگیری از خطر بر عهده شهرداری است. این شیوه می‌تواند حسب مورد شامل جلوگیری از فعالیت یا تخریب یا اقدامات ترمیمی یا هر اقدام مناسب دیگر باشد. در نظریه مورخ ۸۲/٦/۱۱ همان اداره حقوقی آمده است: «... در‌صورتی‌که به تشخیص [شهرداری] بنایی... خطرناک باشد شهرداری موظف است به طرق مقتضی نسبت به رفع خطر اقدام نموده و از بروز حوادث ناگوار جلوگیری نماید».همان‌گونه که پیداست تکلیف شهرداری محدود به اخطار به مالکان یا متصرفان نیست.

چنانچه به‌هردلیل موجه یا ناموجه مالکان یا متصرفان برای رفع خطر از بنا اقدامی نكنند شهرداری موظف است برای جلوگیری از خطر و حراست از جان و مال اهالی شهر رأسا برای رفع خطر اقدام عملی کند. نظریه شماره ٢٣١/٧ مورخ ۸۹/١/۲۱ نیز دقیقا بر همین امر تأکید داشته است. چنان‌که روشن است کمترین تردیدی درباره مسئولیت و تکالیف و حدود اختیارات شهرداری برای رفع خطر از بناهای پرمخاطره وجود ندارد. نکته بسیار مهم در این مقررات آن است که هدف قانون‌گذار حفظ جان و مال مردم از خطرات ناشی از «کل» سازه و ساختمان خطرناک است؛ چنان‌که در ابتدای بند ١٤ به هدف «حفظ شهر» تأکید شده است. بند ١٤ ماده ٥٥ قانون شهرداری با آنچه در داخل بنا می‌گذرد هیچ کاری ندارد. ممکن است فعالیت‌های داخل بنا قانونی یا غیرقانونی باشد.

ممکن است در اجزایی از بنا ضوابط و مقررات قانونی (اعم از ضوابط ایمنی و سایر ضوابط) رعایت شده باشد یا نه. مهم این پرسش است که کل بنا برای شهر خطرناک است یا نه؟ فرض بگیریم در یک بنا تمامی اصول و ضوابط ساختمان‌سازی و ایمنی و بهداشتی رعایت شده باشد به شکلی که این بنا را به یک بناي مستحکم و ایمن بدل كرده باشد؛ اما در بخش‌هایی از ساختمان، از قبیل واحدهای کسب‌وکار در مجتمع‌های تجاری یا واحدهای مسکونی در مجتمع‌های مسکونی رعایت نشده باشد. در این فرض اگرچه آن اجزا ناایمن هستند اما کل بنا خطرناک نبوده و مشمول بند ١٤ نمی‌شود. عکس این قضیه هم صادق است یعنی وقتی کل یک سازه از نظر معیارهایی مانند میزان پایداری، احتمال حریق، پله‌های اضطراری و مانند اینها ناایمن و خطرناک باشد حتی اگر اجزا و واحدهای مستقر در بنا برخی ضوابط ایمنی را رعایت کرده باشند بازهم آن بنا به طور کل خطرناک و مشمول بند ١٤ است.

نکته بسیار مهم این است که در مجتمع‌های بزرگ که در آنها واحدهای کسبی یا واحدهای مسکونی وجود دارد مقررات خاصی فقط بر واحدهای مستقر در آن مجتمع حاکم است. مثلا در واحدهای مسکونی فعالیت تجاری نمی‌توان کرد یا واحدهای کسبی باید پروانه کسب داشته باشند یا اینکه واحدهای کارگاهی حسب مورد باید تحت نظارت بازرسی کار قرار داشته باشند. همه این قبیل مقررات فقط حاکم بر واحدها و اجزای درون بناست و ارتباطی با کلیت بنا و سازه ندارند اما موضوع بند ١٤ ماده ٥٥ «کل» بنا و سازه است. ساختمان پلاسکو به گفته همه کارشناسان و ازجمله کارشناسان و مدیران شهرداری تهران به‌طورکلی بنایی خطرناک و ناایمن بود؛ چنان‌که بنا بر اظهارات مقامات رسمی چیزی حدود ٣٠ نوبت اخطار به استناد بند ١٤ ماده ٥٥ به مسئولان آن ساختمان ابلاغ شده بود. بنا بر شواهد موجود مالک ساختمان یعنی بنیاد مستضعفان به اخطارهای شهرداری ترتیب اثری نداده بود. در عرف اداری و حتی رویه قضائی معمولا بعد از دو یا سه نوبت اخطار اگر مخاطب اخطار، به آن عمل نکند، مقام مسئول اقدامات عملی لازم را هرچه باشد به انجام می‌رساند. سؤال این است که چرا بعد از ٣٠ نوبت اخطار، شهرداری تهران هیچ اقدام عملی برای رفع خطر از ساختمان پلاسکو به عمل نیاورده است. روشن است که با ابعاد و حجم ساختمان پلاسکو حوادث آن تا چه حد فاجعه‌بار می‌توانست باشد.

فرض کنیم این حادثه به‌جای آنکه حدود ساعت هشت صبح رخ دهد که هنوز بيشتر واحدهای کسبی کار خود را شروع نکرده‌اند و خیابان نیز هنوز خلوت است، در ساعت ١٠ صبح یعنی دو ساعت دیرتر اتفاق می‌افتاد و ساختمان در حالی دچار آتش‌سوزی و ریزش می‌شد که‌ هزاران نفر در آن رفت‌وآمد داشتند و خیابان نیز پر از خودرو و جمعیت عابران بود. در این صورت فاجعه چنان ابعادی می‌یافت که در تاریخ تمام کلان‌شهرهای جهان ثبت می‌شد. اخطارهای مکرر شهرداری تهران حکایت از آگاهی شهرداری از خطرات این ساختمان دارد اما شهرداری به چند اخطار بسنده می‌کند. ارسال رونوشت این اخطارها به چند دستگاه اجرائی و قضائی دیگر، همچون دادسرا، معاونت پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه، وزارت کار و ... ، با توجه به بند ١٤ ماده ٥٥، نه رافع مسئولیت شهرداری تهران است و نه مسئولیتی متوجه آن دستگاه‌ها می‌کند. این رونوشت‌ها فقط به معنای آن است که شهرداری چیزی را که تکلیف خودش بوده، به اطلاع دیگران می‌رساند. وقتی به حکم بند ١٤ شهرداری رأسا مسئول رفع خطر است، جایی برای مداخله یا مسئولیت دادسرا یا وزارت کار یا... باقی نمی‌ماند.

این درست است که به دلایلی از قبیل جمعیت کسبه ساکن در پلاسکو و تعداد واحدهای فعال در آن و آثار اجتماعی و اقتصادی این وضعیت، شهرداری از نظر اجرائی به‌سادگی قادر به برخوردهایی مانند پلمب نبوده اما اگر شهرداری دغدغه و تمرکزی بر این موضوع داشت در این سال‌های طولانی مسلما امکان آن برای شهرداری بود که راه‌های مناسب برای ازبین‌بردن خطرات ساختمان پلاسکو یا کاهش آن را بیابد. ازطرف‌دیگر نباید فراموش کرد که بخش بزرگی از مشکلات مربوط به اجرای عملی ماده ١٤ درباره ساختمان پلاسکو و ساختمان‌های مشابه، بیش و پیش از هر چیز ناشی از به‌هم‌ریختگی گسترده الگوی برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری و سیاست‌ها و برنامه‌های شهرداری در کلان‌شهر تهران و ازهم‌پاشی نظم حقوقی این شهر است که عمدتا از حدود اوایل دهه ١٣٧٠ شروع شده و در دهه اخیر به شکلی بی‌سابقه و گسترده اوج گرفته است. با روش تراکم‌فروشی از سوي شهرداری تهران و تغییر کاربری‌های غیراصولی یا اجازه ساخت‌وساز در مناطق ممنوع یا رعایت‌نشدن ضوابط بلندمرتبه‌سازی در هر نقطه از شهر یا احداث مجتمع‌های عظیم تجاری در نقاطی که از نظر معیارهای شهرسازی در درستی آنها تردیدهای جدی وجود دارد و... از بخش عظیمی از مقررات و ضوابط شهری از قبیل طرح جامع، طرح تفصیلی، نحوه استقرار واحدهای صنفی در سطح شهر تقریبا اثری باقی نمانده است. فاجعه پلاسکو با همه دردناکی و تیرگی آن، می‌تواند فریاد بیدارباشی باشد برای همه دستگاه‌های اجرائی و تقنینی کشور که با اراده سیاسی و کارشناسی استوار، برای احیای نظم حقوقی این شهر، تهرانی را که هر لحظه بر لبه تیغ تیز حادثه گام برمی‌دارد از خطرات فاجعه‌بار روزمره برهانند.

 

پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

]]>
یادداشت Tue, 24 Jan 2017 19:55:22 +0330
آتش پلاسکو، آتش‌نشانان مظلوم و ... http://www.bananews.ir/report/weekly/26652-آتش-پلاسکو،-آتش‌نشانان-مظلوم-و.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26652-آتش-پلاسکو،-آتش‌نشانان-مظلوم-و.html

http://www.bananews.ir/«آتش پلاسکو» باعث شد فکر کنیم چند ساختمان مانند پلاسکو در تهران و شهرهای دیگر وجود دارد و چند بار دیگر مردم می‌توانند شاهد چنین حوادثی باشند.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ مصطفی داننده در «عصر ایران» نوشت: «نوشته‌ام و پاک کرده‌ام. واقعا نمی‌دانستم این نوشته را با چه مقدمه‌ای شروع کنم. اصلا از آن نوشته‌هایی است که کلمات در ذهن‌ گویی به جنگ هم می‌آیند.

فکر کردن برای نوشتن را تمام کردم به سراغ عکس‌‍‌ها رفتم. عکس‌های که شاید خود به اندازه هزار مقاله حرف برای گفتن داشته باشند. این عکس‌ها اما حکایت از مظلومیت آتش‌نشان‌ها دارد. واقعا این قشر چقدر مظلوم هستند. آنها به جنگ آتشی می‌روند که رحم ندارد و فقط می‌سوزاند، می‌سوزاند و می‌سوزاند.

آتش‌نشان قرار است سهل‌انگاری و کم‌کاری بخشی از جامعه را جبران کند. همین امروز و «آتش پلاسکو» را ببیند. ساختمان قدیمی که بیش از ۵۰ سال عمر دارد و به دلیل عدم توجه اهالی این ساختمان به هشدارها دچار آتش می‌شود و این فاجعه بزرگ را رقم می‌زند. آتش پلاسکو باعث شد بار دیگر فکر کنیم چرا جامعه ما این قدر درگیر مادیات شده است. چرا تنها به فکر پول درآوردن هستیم. هشدارها را ندیدیم و نشنیده‌ایم. شهرداری تهران می‌گوید بارها و بارها به این ساختمان هشدار داده است که پلاسکو در معرض خطر است اما در برابر این اخطارها چه کرده‌ایم؟ همه آنها را پشت گوش انداخته‌ و گفتیم امسال چقدر سود می‌بریم.

«آتش پلاسکو» باعث شد تا فکر کنیم چند ساختمان مانند پلاسکو در تهران و شهرهای دیگر وجود دارد. چند بار دیگر این حوادث می‌تواند تکرار شود. چند بار دیگر آتش‌نشان‌ها و مردم قربانی این کم‌کاری می‌شوند.

«آتش پلاسکو» در صبح روز پنجشنبه دامن تهران را گرفت؛ در زمانی که معمولا تهران خلوت است. از کجا معلوم حادثه دیگر در میان روز نباشد. در زمانی که تهران جای سوزن‌انداختن هم ندارد.

«آتش پلاسکو» باعث شد تا فکر کنیم شاید دیگر زمان اخطار، هشدار و تهدید به پایان رسیده است. بهتر است با قدرت و شدت با کسانی که نمی‌گذارند ساختمان‌های قدیمی شهر تعمیر و مقاوم‌سازی شوند، برخورد شود. دیگر باید تعارف را کنار گذاشت. شهر پر است از این ساختمان‌های فرسوده. مسئولان باید بدانند که « آتش پلاسکو» دیگر نباید تکرار شود.

«آتش پلاسکو» باعث شد تا امروز هر کدام از ما وقتی از جلوی آتش‌نشانی‌ها رد می‌شویم به آنها با احترام بنگریم و یک دست مریزاد به آنها بگویم. آتش‌نشان‌ها مظلوم هستند. شاید امروز یکی از این آتش‌نشان‌های مانده در آتش به دختر خود قول داده بود بعد از کار او را به پارک ببرد. شاید یکی از آنها به مادرش قول داده بود امشب به دیدارش می‌رود. شاید یکی از آنها در آستانه ازدواج بود.

نمی‌دانم تا کی می‌خواهیم هر روز شاهد شنیدن اخباری این چنین باشیم. اخبار تلخی که همه نشان از کم‌کاری، فرسودگی و عدم مدیریت است. این حوادث نباید اتفاق بیفتد اما بنا بر دلایلی که ذکر شد اتفاق می‌افتد.

۳۰دی ۹۵ روز مهمی در تاریخ کشور و شهر تهران است. روزی که می‌تواند درس بزرگی برای مردم و مسئولان باشد. تکرار چنین حادثه‌ای در تهران دیگر قابل قبول نیست. این را همه باید بدانند.»

 

ایسنا

]]>
یادداشت Thu, 19 Jan 2017 13:38:37 +0330
مسکن تنها یک سرپناه ساده نیست http://www.bananews.ir/report/weekly/26537-مسکن-تنها-یک-سرپناه-ساده-نیست.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26537-مسکن-تنها-یک-سرپناه-ساده-نیست.html

http://www.bananews.ir/بنانیوز- اسداله نقدی"دانشیار جامعه شناسی شهری دانشگاه بوعلی و مدیر گروه علوم اجتماعی": مسکن تنها یک سرپناه ساده نیست بلکه معرف منزلت افراد، شاخص دارائی و نیز بیانگر سبک زندگی خانوار نیز است. در طول سالیان گذشته تولید، توزیع و تهیه مسکن در شهرهای ایران دستخوش تغییرات بسیاری شده است. در شهر همدان این تحولات چشمگیرتر بوده است و به دلیل نبود فرصت‌های سرمایه‌گذاری در دیگر عرصه‌ها بخش مسکن یکی از فعال‌ترین حوزه‌های سرمایه‌گذاری و فعالیت بوده است.

امروزه به دلایل متعددی از جمله کمبود زمین، مهاجرپذیری زیاد، نزدیکی نسبی به تهران، آب و هوای خوب و "جایگاه زمین و ملک در فرهنگ شهروندان همدانی"...، قیمت زمین و املاک شهری در همدان با شهرهایی چون تهران برابری ‌می‌‍‌کند. شکل تولید مسکن و کارکرد و کاربری‌های آن نیز بشدت متحول شده است. شناخت رضایت از مسکن به مدیران و طراحان کمک می‌کند تا با آگاهی از میزان رضایت مردم از مسکن­ و محیط مسکونی­ شان گام ­هایی در جهت بهبود کیفیت زندگی افراد بردارند. در بیشتر مطالعات مربوط به رضایتمندی سکونتی بیش از حد بر عوامل کالبدی توجّه شده و به سایر عوامل مخصوصاً عوامل اجتماعی آن گونه که باید توجه نشده است.

نتایج این پژوهش بازگوی آن است که همبستگی مثبت و ضعیفی بین مدت­ اقامت و رضایتمندی افراد از مسکن­شان وجود دارد و این فرضیه تأیید شد. افرادی که مدت زیادی در یک محله ساکن هستند با گذشت زمان یک نوع علاقه و تعلق خاص نسبت به محلّه پیدا می­کنند و همین امر باعث می­شود رضایت از مسکن بیشتری داشته­ باشند و ترک محله برایشان سخت باشد. این نتایج با نظریه کاساردا و جانویتز(۱۹۷۴) همخوانی دارد.

همچنین یافته­‌ها نشان داد روابط همسایگی بر رضایت از مسکن افراد مؤثر است بدین معنی که زمانی­که همسایه خوب و مناسب باشد انسان حتّی اگر در خانه نامناسب یا محقر هم زندگی کند زندگی در آنجا ارزشمند تلقی می­شود و یا برعکس زندگی در کنار همسایگان نامناسب و پر سر و صدا موجب نارضایتی از مسکن می­شود حتّی اگر خود خانه همچون قصر باشد. این نتایج با یافته کلکسی و برکوز(۲۰۰۵) مطابقت دارد.

سخن آخر آنکه عوامل اجتماعی تأثیر مهمی بر امر رضایت از مسکن شهروندان همدانی دارد از این رو طراحان و معماران (سازندگان) شورا و شهرداری و راه و شهرسازی( مدیران شهری) و مردم و شهروندان (بهره برداران) می‌توانند با اقداماتی همچون بازنگری در قوانین مالک و مستأجر در مقیاس محلی و ملی، تنظیم قوانین اجاره بلند مدت(مثلاً ۵ ساله و بیشتر)ارتقا کالبدی و اجتماعی محلات فرودست شهری برای نگهداشت جمعیت بومی از طریق بهسازی و بازآفرینی پایدار شهری، تشکیل گروه­ها و نهادهای محله­ای برای تقویت تعلق و مشارکت اجتماعی در محلّه و نیز کمک به ثبات جمعیتی محلات، ایجاد فضاهای سبز دارای قرارگاه­های رفتاری و برقراری تعاملات اجتماعی در محلاتی که تراکم بالایی از واحدهای مسکونی را دارند، الزام اختصاص فضای مشترک(لابی) در ساختمان هایی که بیش از ۱۰ واحد دارند در جهت تقویت روابط همسایگی به نظر لارم است و نهایتا اینکه کنترل و مراقبت همسایه­ ها از محلّه و کاهش آسیب­های اجتماعی می­تواند نقش مهمی را ایفا کنند.

 

پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

]]>
یادداشت Sat, 24 Dec 2016 09:00:17 +0330
ايران به دنبال چيست؟ http://www.bananews.ir/report/weekly/26337-ايران-به-دنبال-چيست؟.html http://www.bananews.ir/report/weekly/26337-ايران-به-دنبال-چيست؟.html

http://www.bananews.ir/ايران به دنبال چيست؟

تحلیل محتوای پژوهشهای دانشگاهی ایران در ده سال اخیر

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ بنا به اعلام واحد علم سنجی پایگاه سیویلیکا، بر اساس نتایج تحلیل داده های مقالات تولید شده در ایران در طی 10 سال گذشته، عمده مقالات ایران حول محورهای توسعه پایدار، محیط زیست، گردشگری، مدیریت دانش، الگوریتم ژنتیک و بهینه سازی تولید شده است.

این تحلیل علاوه بر مقالات کلی، به صورت مجزا برای هر مرکز علمی نیز صورت گرفته است و در صفحه هر دانشگاه به صورت مجزا آنچه که دغدغه اصلی پژوهشگران آن مرکز در تولید مقالات بوده است را می توانید مشاهده نمایید.

منبع این تحلیل محتوایی، بیش از ۵۳۰ هزار عنوان مقاله داخلی است که از ۶۳۰ مرکز دانشگاهی و پژوهشی کشور نمایه و بررسی شده است و می تواند راهگشای برنامه ریزان و سیاستگذاری علمی ایران برای سالهای آتی و جهت دهی به حرکت عظیم علمی کشور باشد. 

لیست کلید واژه های پر مصرف علمی ایران در 10 سال اخیر در صفحه زیر به نمایش گذاشته شده است:

http://www.uniref.ir/ContentAnalyzer

]]>
یادداشت Tue, 22 Nov 2016 16:34:36 +0330
برشی از زندگی علی‌اکبر اصفهانی؛ معمار شاخص دوره صفویه http://www.bananews.ir/report/weekly/25899-برشی-از-زندگی-علی‌اکبر-اصفهانی؛-معمار-شاخص-دوره-صفویه.html http://www.bananews.ir/report/weekly/25899-برشی-از-زندگی-علی‌اکبر-اصفهانی؛-معمار-شاخص-دوره-صفویه.html

http://www.bananews.ir/علی‌اکبر اصفهانی ملقب به معمار باشی در اصفهان فعالیت داشت و در عهد شاه عباس کبیر (۹۸۵-۱۰۳۸ ق) بود و طراحی و نقشه‌های درونی و بیرونی بناها و مساجد را خود انجام می‌داد و در ساخت آنها نیز شرکت می‌کرد از آثار مشهور وی مسجد شاه اصفهان است در بیست و چهارمین سال سلطنت شاه عباس اول بنا شده است.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ استاد علی‌اکبر معمار اصفهانی در سال ۹۸۵ هجری قمری به دنیا آمده است؛ وی نزد استاد بدیع‌الزمان یزدی که معمارباشی شاه عباس بود، معماری را به خوبی فرا گرفت به طوری که همه معماران هم عصر وی به استادی علی اکبر معمار اعتراف کرده‌اند.

در گذشته انعکاس نام معماران در بناها کم‌تر معمول بوده و در معدود مکان‌هایی که نامی از معمار آمده، به خاطر اثر ارزنده او و دستور سلاطین است.

با توجه به مشخصاتی از قبیل تاریخ احداث بنا، کیفیت معماری، ابداعات، بین سال‌های ۱۰۰۵ هجری قمری تا ۱۰۲۰ هجری قمری، استاد علی‌ اکبر معمار احتمالاً در اجرای برخی طرح‌های عظیم دوره شاه عباس کبیر نقش اجرایی داشته ولی با توجه به منابع موجود پس از سال ۱۰۲۰ هجری قمری، عملیات اجرایی مسجد جامع عباسی تماماً به او واگذار شده است.

اینکه در کتیبه اصلی سردر مسجد به خط علی‌رضا عباسی و سال ۱۰۲۵ هجری قمری، نامی جز "پادشاه" به چشم نمی‌خورد و ذکر نام استاد علی اکبر معمار اصفهانی در کتیبه زیرین به خط محمد رضا امامی در زمان شاه صفی، در سال ۱۰۴۶ هجری، اشاره به این مطلب دارد که احتمالاً شاه‌عباس قصدی برای آوردن نام معمار نداشته است.

وجود نام استاد علی اکبر اصفهانی در کتیبه بالای در ورودی و جدای از کتیبه اصلی پس از اتمام ساخت مسجد جامع عباسی و نصب در اصلی آن، همچنین هدیه گرفتن شاه صفی در سال ۱۰۴۶ هجری قمری حکایات از احداث بناهای بسیار ارزنده توسط استاد علی اکبر معمار اصفهانی به خصوص در دوره شاه صفی دارد.

در آن دوران محب علی بیک ملقب به ا... ‌بیک، نماینده حکومت و ناظر بر اجرای طرح‌ها بوده است. استاد بدیع‌الزمان یزدی معمار باشی دربار و فراهم آورنده مقدمات ساخت مسجد در دوره صفوی بوده و همچنین استاد علی‌اکبر اصفهانی معمار و سازنده بنا که پس از استاد بدیع‌الزمان یزدی در سمت معمارباشی جایگزین می‌شود.

فعالیت‌های استاد علی اکبر معمار اصفهانی را می‌توان از جوانی و شاگردیش نزد استاد بدیع‌الزمان یزدی تا استادی و معمارباشی شدن وی به ۴ دوره تقسیم بندی کرد. معیار تقسیم این دوره‌ها، میزان و تاثیر وی در ساخت بوده و همچنین در آخرین دوره استاد علی اکبر معمار اصفهانی در قالب، معمارباشی دربار، مشغول به فعالیت است.

بر اساس متون و شواهد به دست آمده، شاه عباس در تکمیل طرح‌ پایتخت جدید خود و برای جذب تجار و بازاریان اصفهان از منطقه میدان کهنه به میدان و مجموعه جدید لازم‌ می‌بیند که مسجد جامع بزرگ و با شکوهی در برابری با مسجد جامع کبیر احداث کند.

شاه وقت به منظور ساخت مسجد جامع کبیر گروه محمد علی بیک، استاد بدیع‌الزمان یزدی و استاد ‌علی‌اکبر معمار اصفهانی را برای ساخت این مسجد تعیین کرد. ابتدا در سال ۱۰۲۰ هجری قمری در تداوم ساخت طبقه فوقانی میدان نقش جهان ساخت عمارت سردر و هشتی ورودی در مرکز ضلع جنوبی میدان آغاز می‌شود و پس از تکمیل بنای سردر، در سال ۱۰۲۵ به اتمام می‌رسد.

در این فعالیت محب علی بیک نقش نماینده و ناظر شاه و استاد بدیع‌الزمان یزدی معمار باشی دربار و استاد علی اکبر معمار اصفهانی معمار سازنده بنا بوده است. در ساخت مسجد جامع کبیر گروه معرفی شده از طرف پادشاه توانایی‌ها و ابداعات خود را به نمایش گذاشته است و باید در این زمینه توجه لازم را صورت داد.

 

 پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

]]>
یادداشت Thu, 15 Sep 2016 19:06:10 +0430
تشریح جزئیات حادثه متروی کیانشهر و ۴ حادثه مشابه در پایتخت/ در زیرِ زمین‌های تهران چه خبر است؟ http://www.bananews.ir/report/weekly/25851-تشریح-جزئیات-حادثه-متروی-کیانشهر-و-۴-حادثه-مشابه-در-پایتخت-در-زیرِ-زمین‌های-تهران-چه-خبر-است؟.html http://www.bananews.ir/report/weekly/25851-تشریح-جزئیات-حادثه-متروی-کیانشهر-و-۴-حادثه-مشابه-در-پایتخت-در-زیرِ-زمین‌های-تهران-چه-خبر-است؟.html

http://www.bananews.ir/حادثه مترو کیانشهر و ۴ حادثه مشابه دیگر و تکرار سریال‌های حوادث زیر زمینی در کلانشهر تهران موجب حساسیت‌های مردم و مسئولان شده است. گفته می‌شود اذهان عمومی در انتظار پاسخ حوادث اخیر هستند.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ سه روز قبل، پنجمین حادثه زیرزمینی شهر تهران در طول سه ماه اخیر به وقوع پیوست و بخشی از دیوار ایستگاه در دست احداث مترو کیانشهر از خط شش، بر اثر یک حادثه کارگاهی فرو ریخت.

دنیای اقتصاد نوشت: پس از فرونشست زمین و انفجار لوله گاز در شهران، فرونشست زمین در خیابان پیامبر و دو حادثه پیاپی نشست در خیابان‌های شوش و صفی علی‌شاه طی دو روز متوالی، این بار کارگاه مترو کیانشهر در جنوب تهران دچار حادثه شد. این حادثه که حوالی ساعت ۱۷:۳۰ روز چهارشنبه ۱۷ شهریور ماه به وقوع پیوست، هیچ آسیبی به سطح خیابان و معبر وارد نکرد اما با فروریزش دیوار ایستگاه، حدود ۱۵ تن از کارگران در محل حادثه محبوس شدند و در نهایت چهار تن از آنان جان خود را از دست دادند.

با وجود اینکه امکانات زیادی از طرف ایستگاه‌های آتش نشانی، سازمان مدیریت بحران شهر تهران، اورژانس و پلیس راهنمایی و رانندگی در مدت زمان کوتاهی به خط شدند، اما مختصات حادثه و وسعت محل وقوع، موجب شد که امدادرسانی به حادثه‌دیدگان و خارج کردن مصدومان و جان باختگان از زیر آوار حدود ۶ ساعت به طول بینجامد. گزارش‌های اولیه از خبرنگاران حاضر در محله حادثه حکایت از برخورد بیل مکانیکی با دیوار بتنی تونل مترو داشت و برخی از نیروهای امدادی این عامل را زمینه ساز حادثه ریزش در ایستگاه در دست تکمیل مترو کیانشهر عنوان کردند. اما یک روز پس از حادثه، سید مازیار حسینی، معاون حمل‌و‌نقل و ترافیک شهردار تهران با برگزاری یک نشست خبری درباره جزئیات این رخداد توضیحات کامل‌تری ارائه کرد. وی با تاکید بر اینکه رعایت اصول ایمنی، خط قرمز شهرداری تهران در همه پروژه‌هاست، در پاسخ به کسانی که این حوادث را ناشی از عجله در اتمام پروژه می‌دانند، گفت: تونل مترو کیانشهر سه سال قبل با دستگاه حفار تونل (TBM) حفاری شده بود و همین موضوع نشان می‌دهد که عجله‌ای در پروژه مترو وجود ندارد. ضمن اینکه مامور واحد ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست (HSE) نیز عصر چهارشنبه در میان افراد حادثه دیده و محبوس در کارگاه مترو بوده، بنابراین مسوول ایمنی پروژه هم در محل حادثه حضور داشته است.

حسینی درباره جزئیات فنی حادثه اخیر توضیح داد: تونل مربوط به ایستگاه کیانشهر سه سال قبل با دستگاه حفار خودکار حفاری شده بود. ایستگاه کیانشهر در دو طبقه بتنی به‌عنوان سازه ایستگاه ساخته شد و در مرحله بعد بایددر یک فضای کاملا ایمن، قطعات بتنی پیش ساخته (سگمنت‌ها) با بیل مکانیکی از محل کارگاه جمع آوری شود. در حادثه روز چهارشنبه نیز بیل مکانیکی مشغول برداشتن قطعات بتنی بود، اما بلافاصله پس از برداشتن رینگ اول و دوم بتنی، سایر قطعات بتنی به‌صورت دومینویی فروریخت و این مساله موجب ریزش دیوار ایستگاه شد. بنابراین اتفاق مترو کیانشهر یک فرونشست یا ریزش نبوده بلکه یک حادثه کارگاهی بوده که به ریزش منجر شده است.

احتمال «خراب‌کاری» در کارگاه مترو؟

حسینی حادثه مترو کیانشهر را بسیار نادر توصیف کرد و گفت: حتی برخی از کارشناسان این پیش‌بینی را کرده‌اند که احتمال خراب کاری وجود دارد که ما هیچ ادله‌ای برای صحت این موضوع در دست نداریم و نمی‌توانیم آن را تایید کنیم و تنها می‌توانیم بگوییم به شدت نادر بوده است. حسینی احتمال وقوع خطای انسانی را نیز رد نکرد اما گفت: تمام احتمالات از سوی کمیته کارشناسی که به دستور شهردار تهرن برای بررسی این حادثه تشکیل شده است بررسی و نتایج و گزارش نهایی آن تا هفته آینده اعلام خواهد شد.

اگرچه محمدباقر قالیباف، شهردار تهران چهارشنبه شب با حضور در محل حادثه مترو کیانشهر، دستور تشکیل کمیته بررسی علت این حادثه را صادر کرد، اما تکرار سریالی حوادث زیر زمینی موجب شده که شورای شهر تهران نیز حساسیت بیشتری نسبت به این موضوع نشان دهد. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران از ورود جدی تر پارلمان شهری برای پاسخ به اذهان عمومی درباره حوادث اخیر خبر داد. وی با بیان اینکه خط مترو در این حادثه ریزش نکرده بلکه بخشی از ایستگاه دچار ریزش شده است، گفت: ایستگاه‌های مترو وسعت بیشتری دارند و حفاظت از آنها دشوارتر است. ضمن اینکه ایستگاه‌ها طول زیادی دارند و به همین خاطر عملیات نجات و امدادرسانی به کارگران چند ساعت به طول انجامید.

چمران با اشاره به سستی خاک شهر تهران، تاکید کرد: در این شرایط انتظار می‌رود تلاش بیشتری برای جلوگیری از وقوع حوادث زیر زمینی صورت گیرد. صرف نظر از حادثه ایستگاه مترو کیانشهر که هنوز علت دقیق آن مشخص نبوده و در دست بررسی کمیته مامور از سوی شهردار تهران است، در چهار حادثه دیگر ماه‌های اخیر سه موضوع به‌عنوان متهمان حوادث مطرح شدند که شامل نشت آب و نفوذ آن به خاک سست زمین، وجود مغارها و حفره‌های پوک زیرسطحی در تهران و نیز حفاری کارگاه مترو بدون استحکام بخشی کافی در نقاط همسایه کارگاه عمرانی است. اما عامل رخداد این حوادث هر چه که هست، تکرار سریالی آنها در ماه‌های اخیر نگران‌کننده شده و ضرورت ورود جدی مدیریت شهری به موضوع را نشان می‌دهد. در زمان وقوع نخستین حادثه وسیع زیرسطحی در تهران یعنی فرونشست و انفجار لوله گاز در شهران که اواخر خردادماه امسال رخ داد، ‌ شهرداری تهران به توصیه شورای شهر قول داد شناسایی و مکان‌یابی دقیق مغارهای زیرسطحی در پایتخت را با استفاده از تجهیزات روزآمدی که در اختیار دارد، در دستور کار قرار دهد. اما هنوز نه تنها نتایجی از این شناسایی به شورای شهر ارائه نشده، بلکه اخباری از کلید خوردن و میزان پیشرفت این پروژه نیز منتشر نشده است.

مترو حادثه «کوهسار» را تکذیب کرد

در حالی که کمتر از ۲۴ ساعت از حادثه مترو کیانشهر گذشته بود، بامداد روز پنج‌شنبه سرپرست اورژانس کشور از ریزش کارگاه مترو کوهسار در محدوده شهران خبر داد و اعلام کرد این حادثه تاکنون یک مصدوم داشته است. با وجود انتشار این خبر مدیر پروژه خط ۶ مترو اعلام کرد که ریزشی در مترو کوهسار رخ نداده است. پورهاشمی در این رابطه توضیح داد: بررسی‌ها نشان داد که تنها سنگی روی کتف یکی از کارگران افتاده و ریزشی در کار نبوده است.

نشت آب در مولوی

رئیس مرکز اطلاع‌رسانی پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ از انسداد بخش‌هایی از خیابان مولوی در پی ترکیدگی لوله آب خبر داد. سرهنگ مراد مرادی در این باره گفت: عصر دیروز در پی شکستگی لوله آب بخش‌هایی از خیابان مولوی در تقاطع با خیابان تختی مسدود شد. مرادی با بیان اینکه در این زمان تردد از مسیرهای جایگزین انجام می‌شود، افزود: پیش‌بینی می‌شود که ممنوعیت تردد در خیابان مولوی تا امروز – شنبه - ادامه داشته باشد.

 

پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

]]>
یادداشت Sat, 10 Sep 2016 11:58:34 +0430
قانون و توسعه شهری ٥٤ سال بعد از زلزله بویین‌زهرا http://www.bananews.ir/report/weekly/25809-قانون-و-توسعه-شهری-٥٤-سال-بعد-از-زلزله-بویین‌زهرا.html http://www.bananews.ir/report/weekly/25809-قانون-و-توسعه-شهری-٥٤-سال-بعد-از-زلزله-بویین‌زهرا.html

http://www.bananews.ir/اخیرا بحث‌های گوناگونی درباره کشف گسل‌های جدید مطرح می‌شود و گاه بعد از بعضی از زمین‌لرزه‌ها (مانند زلزله ١٣٨٢ بم) حتی از «ایجاد» گسل جدید سخن گفته می‌شد. ابتدا باید تأکید کرد که به لحاظ علم زمین‌شناسی، تا زمانی که ما وارد فاز کوه‌زایی جدیدی نشویم، گسل جدیدی هم نخواهیم داشت.

به گزارش بنانیوز(BanaNews.ir)؛ گسل‌ها در آخرین فاز کوه‌زایی (فاز پاسادنین) در حدود یک میلیون و ٨٠٠ هزار سال قبل در پوسته زمین در محدوده‌ای که در معرض این فاز بوده‌اند (از جمله فلات ایران) شکل گرفته‌اند و البته بعد از آن هرچه به‌عنوان گسل شناسایی شود (به دلیل تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی یا اینکه به‌سطح‌رسیدن یک گسیختگی پنهان زیر آبرفت‌ها در اثر رخداد زمین‌لرزه و وقوع گسلش سطحی و همچنین حفر ترانشه‌های جدید به دلیل عملیات عمرانی مختلف) درواقع یافته‌شدن گسل‌هایی است که در همان آخرین فاز کوه‌زایی شکل گرفته‌اند و ما اکنون آنها را می‌توانیم مشاهده کنیم (و البته گسل جدید نیستند).

در محدوده شمال تهران، هفت منطقه شهرداری در پهنه گسل شمال تهران قرار گفته‌اند. این گسل در دنباله غربی خود به گسل ماهدشت- جنوب کرج و سپس گسل جنوب اشتهارد و درنهایت گسل ایپک می‌رسد.

زمین‌لرزه دهم شهریور سال١٣٤٧ بویین‌زهرا که موجب حدود ٢٠ هزار نفر تلفات در منطقه غربی تهران شد، در اثر جنبایی مجدد گسل ایپک رخ داد. این زلزله با بزرگای ٧,٢ در ساعت ١٠ دقیقه به ١١شب ١٠ شهریور ١٣٤١ با ویرانی کامل شهر بویین‌زهرا و تمام روستاهای اطرافش (دانسفهان، تاکستان، توفک، رودک، سگزآباد، رستم‌آباد، آغچه‌مزار و ایپک) همراه بود. زلزله با شدت بالایی در تهران احساس و موجب خساراتی در این شهر هم شد.

محدوده جمعیتی کلان‌شهر تهران عملا از هشتگرد در استان البرز در غرب آغاز شده و تا کرج و تهران ادامه می‌یابد و درنهایت در محدوده شهرهای پردیس و بومهن در استان تهران به پایان می‌رسد. این پهنه کلان‌شهری که شامل چندین شهر و شهرک در دو استان تهران و البرز است، جمعیتی بالغ بر حدود ١٧ میلیون نفر را در خود جای داده است. متأسفانه گسل‌های فعال نیز مانند گسل شمال تهران و گسل‌های کهریزک و ری و اشتهارد و گسل‌های فعال ولی کوچک‌تری مانند گسل طرشت و چیتگر و... همگی در همین پهنه بزرگ شهری جای گرفته‌اند. با درنظرگرفتن آسیب‌پذیری بالا و معرضیت جمعیتی بالا (به نحوی که حدود چهار میلیون نفر در حریم یا نزدیک گسل‌های فعال در این محدوده زندگی می‌کنند) ریسک زلزله ناشی از جنبایی هر یک از گسل‌های فعال در کل محدوده بسیار بالا خواهد بود.

براساس بررسی‌های نگارنده، جمعیت ساکن در محدوده گسل‌های فعال در پهنه شهری تهران در سال ١٣٩٥ حدود ٢,٢ میلیون نفر در شمال تهران برآورد می‌شود. این جمعیت در حدود ٢٠ سال قبل حدود ١.٥ میلیون نفر (از کل جمعیت حدود ٥/٦ میلیون نفري تهران) و حدود ٧٠ سال قبل چیزی حدود ١٢٠ هزار نفر (از جمعیت حدود ٥٠٠ هزار نفر) از جمعیت تهران را شامل می‌شده است.

نقشه گسل‌های پهنه تهران از سال‌های دهه ١٣٥٠ شمسی از سوی محققان سازمان زمین‌شناسی کشور از طریق برداشت‌های سطحی مطالعه و تهیه شده است. گزارش شماره ٥٦ سازمان زمین‌شناسی کشور نتایج این بررسی‌ها را تا آن زمان به نمایش می‌گذارد. بررسی‌های نقشه‌های ژئوفیزیکی و مطالعه خطواره‌های مغناطیسی و روندهای لرزه‌خیزی نمایانگر وجود گسل‌های پنهان در گستره شهر تهران، منطقه بین تهران- کرج و در گستره کل استان تهران است. این گسل‌ها می‌توانند به‌عنوان گسل‌های لرزه‌زا موجب رخداد زلزله‌های مخرب نظیر زلزله ١٠ شهریور ١٣٤١ بویین‌زهرا شوند. این گسل‌های فعال در نقشه‌های مغناطیسی‌سنجی، برداشت‌های ژئودزی و همچنین مطالعه داده‌های زلزله‌شناسی شبکه‌های لرزه‌نگاری محلی، در پیرامون و داخل گستره‌های ساخت‌وسازشده کنونی وجود داشته و موجب لرزه‌زایی به صورت رخداد زلزله‌های کوچک نیز بوده‌اند. بخشی از این گسل‌ها در ادامه گسل‌های موجود شناخته شده و دارای رخنمون سطحی هستند که در زیر آبرفت‌های عهد حاضر نهان شده‌اند. شناخت آنها به شناسایی دقیق توان لرزه‌زایی پهنه تهران کمک فراوانی می‌کند. با شناخت گسل‌های پنهان اصلی گستره تهران و پیرامون (استان تهران)، بنیان مناسبی برای تکمیل نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زلزله در گستره شهری تهران فراهم می‌شود.

تعیین لرزه‌خیزی دقیق و قابل‌اعتماد منطقه تهران بر اساس نصب دقیق شبکه لرزه‌نگاری باندپهن است. این محاسبات و اطلاع‌رسانی دقیق، بهنگام و مستمر آن پس از نصب شبکه در منطقه تهران با دقت مناسب در حداقل زمان میسر خواهد بود.

در ماه گذشته تصویب نقشه پهنه‌های گسلی پایتخت در شورای‌عالی شهرسازی، گامی به پیش در جهت رعایت ضوابط ویژه ساخت‌وساز در حریم گسل‌های فعال بود. این نقشه‌های تهیه‌شده مانند هر نقشه دیگری می‌تواند در آینده با مطالعات دقیق‌تر تکمیل و بهتر شود، ولی در شرایطی که به دلیل (بهانه!) وجودنداشتن نقشه قانونی از گسل‌ها، عملا هرنوع ساخت ساختمان با هر نوع ارتفاعی در همه‌جای پهنه شهری تهران و پیرامون ممکن بوده است و کیفیت ساخت‌وساز، نوع کاربری و محدودیت بلندمرتبه‌سازی نیز در هیچ فرایند قانونی و سختگیرانه‌ای کنترل نشده و عملا شهرسازی و توسعه شهری در حریم پهنه گسل‌های فعال شهر تهران به صورت شتابان به‌ویژه در ٥٠ سال اخیر دنبال شده است، این کار تلاشی است که با تأیید کارگروه تخصصی زلزله و زمین‌لغزش لایه‌های زمین شورای هماهنگی مدیریت بحران کشور، صورت گرفته و ستودنی است. می‌توان گفت که تلاش‌های پژوهشگران مراکز علمی کشور مانند پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، سازمان زمین‌شناسی کشور و سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، عملا به سرمنزلی اولیه رسیده است.

اکنون با تصویب نقشه مزبور در شورای‌عالی معماری و شهرسازی امید می‌رود که این توسعه همچنان شتابان در شهر تهران با محدودیتی قانونی مواجه شود. از این پس می‌توان با بازنگری در طرح تفصیلی برای توسعه تهران، درباره اصلاح کاربری‌های اراضی در محدوده شهری تهران و پیرامون با انجام بررسی‌های دقیق کارشناسی و تهیه نقشه‌های با کیفیت بالا و تلاش در جهت تصویب قانون‌های مخصوص ضوابط ویژه ساخت‌وساز در حریم گسل‌ها، گام‌های مثبت بعدی را سامان داد.

 

مهدی زارع استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله عضو وابسته فرهنگستان علوم

]]>
یادداشت Sun, 04 Sep 2016 19:22:28 +0430